Lạm dụng công nghệ, ánh sáng xanh từ màn hình thiết bị điện tử, nhịp độ công việc liên tục bất kể ngày đêm, áp lực cuộc sống hiện đại dễ khiến người trẻ rơi vào trạng thái mất ng
1. Mất ngủ không còn là căn bệnh của người già
Mất ngủ trước đây chủ yếu xảy ra ở nhóm người lớn tuổi hay có bệnh lý nền, nay trở thành căn bệnh phổ biến, đặc biệt ở nhóm người trẻ và trung niên. Bộ Y tế ghi nhận tỷ lệ người bị mất ngủ tăng đáng kể những năm qua, ước tính khoảng 20% trẻ em, 15-20% thanh thiếu niên, 15-20% người trưởng thành và 30-40% người già đang gặp tình trạng này. Tại TP HCM, Bệnh viện Đại học Y Dược và Chợ Rẫy tiếp nhận hơn 15.000 ca điều trị liên quan đến các rối loạn giấc ngủ vào năm 2023, tăng 35% so với năm 2020.
Nếu như trước đây, tình trạng mất ngủ thường xuất hiện ở người cao tuổi thì nay, nó đang len lỏi và trở thành nỗi ám ảnh của người trẻ trong thời đại 4.0.
2. Đâu là nguyên nhân dẫn đến chứng mất ngủ ngày càng trẻ hóa?
"Nhịp sống hiện đại có nhiều yếu tố ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ, chẳng hạn trực đêm, làm ca đêm cũng gây xáo trộn nhịp sinh học", Ths.BS Vũ Trần Thiên Quân, Khoa Thăm dò chức năng hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, nói tại tọa đàm do báo Tiền Phong tổ chức, ngày 20/12.
Ths.BS Vũ Trần Thiên Quân, Khoa Thăm dò chức năng hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, tại tọa đàm ngày 20/12
Theo TS.BS Lê Tự Quốc Tuấn, Trưởng Khoa Nội thần kinh kiêm Phó giám đốc Bệnh viện Triều An, giấc ngủ bị tác động bởi nhiều yếu tố. Nhiều người trước khi đi ngủ, có thói quen xem phim kinh dị, phim tình cảm tâm lý gây xúc cảm mạnh, uống những chất kích thích, vận động quá mức, lo lắng căng thẳng về công việc, cuộc sống... Những điều này sẽ ảnh hưởng đáng kể chất lượng giấc ngủ. Khi đang điều trị một số bệnh lý, nhiều người có thể bị khó ngủ do sử dụng thuốc.
Một trong những nguyên nhân hàng đầu của rối loạn giấc ngủ hiện nay là sự lạm dụng công nghệ, đặc biệt là điện thoại di động. Ánh sáng xanh phát ra từ màn hình của điện thoại, máy tính bảng và máy tính xách tay đã được chứng minh là làm rối loạn nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể, gây khó ngủ và làm giảm chất lượng giấc ngủ sâu.
Thói quen sử dụng điện thoại trước khi ngủ còn kích thích não bộ, khiến cơ thể rơi vào trạng thái cảnh giác cao độ. Kết quả là nhiều người không thể thư giãn để bước vào giấc ngủ tự nhiên. Một nghiên cứu gần đây tại Việt Nam chỉ ra rằng 68% người trưởng thành thừa nhận thường xuyên sử dụng điện thoại trong vòng một giờ trước khi đi ngủ. Con số này ở nhóm thanh thiếu niên lên đến 85%.
Việc thức khuya để hoàn thành công việc hoặc học tập cũng ảnh hưởng trực tiếp đến thời lượng và chất lượng giấc ngủ. Một khảo sát năm 2022 của Đại học Y Dược TP HCM cho thấy hơn 40% sinh viên đại học ngủ ít hơn 5 tiếng mỗi đêm do học tập hoặc lướt mạng xã hội.
3. Người trẻ cần làm gì để thoát khỏi “cơn ám ảnh” mang tên mất ngủ?
Các chuyên gia khuyến cáo hạn chế sử dụng điện thoại và thiết bị điện tử trước khi đi ngủ. Nên dừng mọi hoạt động với màn hình ít nhất 30 phút trước giờ ngủ. Tạo thói quen đi ngủ đúng giờ, ngủ đủ giấc. Không sa vào tranh cãi, lo lắng công việc. Cố gắng giữ tinh thần thoải mái, bởi nếu căng thẳng mất ngủ thì hôm sau sẽ uể oải, hiệu quả công việc kém, càng không giải quyết được mọi việc.
Kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề bất thường. Khi có dấu hiệu rối loạn giấc ngủ, nên đến gặp bác sĩ, chuyên gia tư vấn về giấc ngủ để được chẩn đoán tình trạng, có phương pháp hỗ trợ phù hợp. Không tự ý mua thuốc điều trị, có thể gây lệ thuộc thuốc và biến chứng nguy hiểm. Một số trường hợp, bệnh nhân không cần dùng thuốc, chỉ cần điều chỉnh các thói quen, sắp xếp lại cuộc sống đã có thể cải thiện tình trạng này. Đôi khi, rối loạn giấc ngủ lại xuất phát từ một số bệnh lý khác, cần tầm soát, điều trị nguyên nhân gốc rễ mới giải quyết được bệnh.
4. Kết luận
Mất ngủ đã không còn là vấn đề của riêng người lớn tuổi mà đang trở thành nỗi ám ảnh của thế hệ trẻ trong kỷ nguyên 4.0. Từ những thói quen sinh hoạt thiếu khoa học đến áp lực xã hội và tác động của công nghệ, giấc ngủ đang bị “đánh cắp” từng ngày. Nhưng nếu kịp thời nhận diện nguyên nhân và thay đổi lối sống, mỗi người hoàn toàn có thể lấy lại giấc ngủ chất lượng, qua đó tái tạo năng lượng và nuôi dưỡng một cuộc sống cân bằng.